Hart ducha pomimo wszystko

Literatura faktu

Pamiętnik 15-letniej Gerdy Weissmann-Klein, na bazie którego napisała swoją biografię skupiającą się na wydarzeniach wojennych to niezwykle ważna pozycja literatury faktu. Przede wszystkim nie jest pozbawiona emocji i empatycznych określeń piszącej, tak jakby otaczająca ją dehumanizacja nie była w stanie zmienić jej nastawienia do świata i ludzi. Mała Gerda nie do końca rozumie dlaczego wybucha wojna i co dzieje się dookoła. Przeżyje sześć lat piekła, a mimo wszystko dalej, cierpliwie, będzie wierzyć, że na świecie żyją dobrzy ludzie, a człowieczeństwo jest w stanie powrócić. Wszystko za życie. Niewiarygodna historia polskiej Żydówki, która przeżyła zagładę jest książką niezwykle poruszającą, uczącą czytelnika, że najważniejsza w życiu jest nadzieja.

II wojna światowa zastaje Gerdę i jej rodzinę w Bielsku, gdzie Niemcy podczas okupacji przejmują ich dom, wykazując się współczuciem i pozwalając mieszkać rodzinie w piwnicy. Przez prawie dwa lata będą żyć ze sobą obok, starając się przetrwać. Sytuacja zmieni się diametralnie przy zmianie dowództwa pułku, wtedy wydany zostanie rozkaz, na mocy którego każdy członek rodziny zostanie wysłany do innego obozu koncentracyjnego lub pracy przymusowej. Za pomocą jednego listu, w jednej chwili Gerda traci całą swoją rodzinę – rodzice zostaną wysłani do Oświęcimia i tam straceni, nieznane są losy braci po ich wyjeździe z getta tymczasowego. Mała Gerda zostaje wysłana do filii obozu pracy Gross Rosen, najdłużej przebywa w pierwszym i ostatnim – Bolkowie i Zielonej Górze. To właśnie z Grünbergu ruszy najdłuższy w historii marsz śmierci (ewakuacja z niemieckich obozów, pieszo, ucieczka przed Armią Czerwoną) przez Czechy i Saksonię. Cudem przeżyje, choć opisywane przez nią praktyki strażników, budzące grozę, pozwalają nam uznawać ten fakt wręcz w kategorii cudu.

Czeskie Volary

Wyzwolenie przez armię amerykańską następuje właśnie w tym regionie. Jednym z żołnierzy jest Kurt Klein, w którym zakocha się bez pamięci i pobierze na kilka miesięcy po zakończeniu II wojny. Oboje zamieszkają w Ameryce, będą udzielać się w rozlicznych akcjach charytatywnych, a Gerda zajmie się pisaniem książek, będzie też prelegentką. Na podstawie jej wspomnień powstanie krótkometrażowy film dokumentalny, który w 1995 roku otrzyma Oscara.

Gerda publikuje swoją książkę po raz pierwszy w 1957 roku, od tej pory jest to ważna publikacja, a w wielu krajach również lektura obowiązkowa. To potężna dawka historii, jej ciemnej, wypaczonej humanitarnie strony. To opowieść o kacie i ofierze, ale przede wszystkim o tym jak pielęgnować w sobie ludzkie, pozytywne odruchy. Nie jest to zdecydowanie publikacja prosta w odbiorze, jednak zostaje z czytelnikiem na długo.